ნივთიერებაზე დამოკიდებულებით გამოწვეული დარღვევები მსოფლიოს მოსახლეობის თითქმის 6%-ს აწუხებს და დაკავშირებულია ჯანმრთელობის სხვადასხვა პრობლემასთან და რისკთან, მათ შორის ინფექციურ დაავადებებთან და ფსიქიკური ჯანმრთელობის მდგომარეობებთან. ნარკოტიკების მომხმარებელი ქალები განსაკუთრებით დაუცველი პოპულაციაა, რომელიც მკურნალობის დამატებითი ბარიერების წინაშე დგას. საქართველოში ნარკოტიკების მომხმარებელი ქალები კვლავ ფარულ და სტიგმატიზირებულ პოპულაციად რჩებიან. მათი ნარკოტიკების მოხმარების ნიმუშებისა და ჯანდაცვის საჭიროებების შესახებ ცოტა რამ არის ცნობილი. ჩვენ ვთავაზობთ საქართველოში ნარკოტიკების (როგორც ინექციური, ასევე არაინექციური) მომხმარებლების მცირე, კვლევით, ბიობიჰევიორალურ კვლევას, რათა: (1) აღვწეროთ და გავაანალიზოთ ნარკოტიკების მოხმარების ნიმუშები, (2) შევაფასოთ ფსიქიკური ჯანმრთელობის მდგომარეობების, C ჰეპატიტის ვირუსის (HCV) ინფექციის, B ჰეპატიტის ვირუსის (HBV) ინფექციის და სიფილისის ტვირთი და შევაფასოთ ამ დაავადებების რისკ-ფაქტორები და (3) შევაფასოთ ნარკომანიის მკურნალობის, ფსიქიკური ჯანმრთელობის სერვისებისა და რეპროდუქციული სერვისების ჯანდაცვის სერვისებზე ხელმისაწვდომობა და მათი გამოყენება. ეს კვლევა მოიცავს ორ კომპონენტს: ქცევით, პირისპირ გამოკითხვას და ბიოლოგიურ ტესტირებას C, B ჰეპატიტის და სიფილისის დასადგენად. ეს კვლევა მოგვაწვდის ღირებულ, აქამდე უცნობ ინფორმაციას ამ ძირითადი დაავადებების გავრცელების შესახებ და კრიტიკულ წარმოდგენას შეგვიქმნის ჯანდაცვისა და ნარკომანიის მკურნალობის ბარიერებსა და ხელშემწყობ ფაქტორებზე. მონაცემები შეიძლება გამოყენებულ იქნას მომსახურების მიმწოდებლებისა და მკვლევარების მიერ მტკიცებულებებზე დაფუძნებული ინტერვენციების შესამუშავებლად, რათა გაიზარდოს ამ პოპულაციისთვის მკურნალობაზე ხელმისაწვდომობა. გარდა ამისა, ეს პროექტი გააძლიერებს ადგილობრივ შესაძლებლობებს, BAU ბათუმის საერთაშორისო უნივერსიტეტის სტუდენტებისა და პერსონალისთვის ღირებული კვლევითი ტრენინგისა და ეთიკური ქცევის გამოცდილების მიწოდებით სტიგმატიზირებულ პოპულაციასთან მუშაობისას.
პროექტის მიზანი
პროექტის მიზანია საქართველოში ინექციური და არაინექციური ნარკოტიკების მომხმარებლები ქალების ჯანმრთელობის მდგომარეობისა და ჯანდაცვის საჭიროებების შეფასება.
პროექტის ამოცანები
მიზანი 1. საქართველოში ნარკოტიკების მომხმარებლებ ქალებში ნარკოტიკების მოხმარების ნიმუშების აღწერა და ანალიზი, მათ შორის გამოყენებული ნარკოტიკების ტიპები, ნარკოტიკების მოხმარების სიხშირე და ნარკოტიკების მოხმარების ქსელები. სტრუქტურირებულ პირისპირ ინტერვიუებში ჩვენ ჩავრთავთ კითხვებს მონაწილეების მიერ ბოლო 12 თვის განმავლობაში გამოყენებული ნარკოტიკების ტიპების, ბოლო თვეში ნარკოტიკების მოხმარების სიხშირის (მაგ., ნარკოტიკების მოხმარების დღეების რაოდენობა, გამოყენებული ნარკოტიკის რაოდენობა და ა.შ.), სად ხდება ნარკოტიკების შეძენა და ვისთან ერთადაც მონაწილე ჩვეულებრივ იყენებს ნარკოტიკებს.
მიზნის 1-ის ქვემიზანი: ნარკოტიკების მომხმარებლებ ქალებში ნარკოტიკების მოხმარების სკრინინგის ტესტის (DAST) შკალის ვალიდაცია.
მიზანი 2. ფსიქიკური ჯანმრთელობის დაავადებების, C ჰეპატიტის ვირუსის (HCV) ინფექციის, B ჰეპატიტის ვირუსის (HBV) ინფექციის, აივ ინფექციის და სიფილისის სტატუსისა და რისკ-ფაქტორების შეფასება. ამის მისაღწევად, ჩვენ ჯერ დავადგენთ ამ დაავადებების გავრცელებას ჩვენს ნიმუშში. ფსიქიკური ჯანმრთელობის დაავადებებს გავზომავთ BD-II და GAD-7 შკალების გამოყენებით. აივ სტატუსის შესახებ ინფორმაცია პირისპირ ინტერვიუს დროს თავად იქნება მოწოდებული. HCV, HBV და სიფილისის შემთხვევაში, საჭირო ნიმუშებს სისხლის ანალიზების საშუალებით მივიღებთ. ამ მონაცემების შეგროვების შემდეგ, ჩვენ შევაფასებთ თითოეული დაავადების თანმხლებ რისკ-ფაქტორებს, მათ შორის ნარკოტიკების მოხმარების სიხშირეს, გამოყენებული ნარკოტიკის ტიპს, ასაკს და ჯანდაცვასთან დაკავშირებულ სტიგმას.
მიზანი 3. ნარკომანიის მკურნალობის, ფსიქიკური ჯანმრთელობის სერვისებისა და რეპროდუქციული ჯანმრთელობის სერვისების ხელმისაწვდომობისა და გამოყენების შეფასება. ჩვენ ჩავატარებთ პირისპირ სტრუქტურირებულ ინტერვიუებს, რათა დავადგინოთ ბარიერები (მაგ., სტიგმა, ღირებულება, გეოგრაფიული მდებარეობა და ა.შ.) და ხელშემწყობი ფაქტორები (მაგ., უფასო სერვისები, სოციალური მხარდაჭერა და ა.შ.) ნარკომანიის მკურნალობის, ფსიქიკური ჯანმრთელობისა და რეპროდუქციული ჯანმრთელობის ჯანდაცვის სერვისებზე წვდომისა და გამოყენებისთვის. ჩვენ ასევე გავზომავთ ბოლო 12 თვის განმავლობაში გამოყენებული სერვისების რაოდენობას.
მე-3 მიზნის ქვეამოცანა: საქართველოში ნარკოტიკების მომხმარებელ ქალებში რეპროდუქციული ავტონომიის შკალის (RAS) ვალიდაცია.
ხელშესახები შედეგები
• საქართველოში ნარკოტიკების მომხმარებელი ქალების საბოლოო, გასუფთავებული მონაცემთა ნაკრები.
• GitHub-ზე გამოქვეყნებული თითოეული მიზნის ანალიზის კოდი.
• ქვემოთ მოცემულ „ანგარიშგების სიხშირის“ განყოფილებაში აღწერილი საბოლოო ანგარიში, რომელიც დეტალურად აღწერს კვლევის მეთოდოლოგიას და დასკვნებს.
• სამიდან ხუთამდე გამოქვეყნებული ხელნაწერი, მინიმუმ ერთი თითოეული მიზნისთვის.
• ნებისმიერი პრეზენტაცია ან რეზიუმე, რომელიც წარმოდგენილი იქნება კონფერენციებზე, BAU-ს პერსონალისთვის, არასამთავრობო ორგანიზაციებისთვის ან სხვა ორგანიზაციებისთვის.
სავარაუდო ზეგავლენა
საქართველოში ნარკოტიკების მომხმარებელი ქალები მნიშვნელოვნად ნაკლებად შესწავლილი პოპულაციაა და მათი ჯანმრთელობის მდგომარეობისა და საჭიროებების შესახებ ცოტა რამ არის ცნობილი. ეს კვლევა პირდაპირ შეავსებს ამ ცოდნის ხარვეზს ძირითადი დაავადებების გავრცელების შესახებ ღირებული, აქამდე უცნობი ინფორმაციის მიწოდებით, მათ შორის ფსიქიკური ჯანმრთელობის მდგომარეობების, აივ ინფექციის, C ჰეპატიტის და სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციების გავრცელების შესახებ. გარდა ამისა, ჩვენი მონაცემები კრიტიკულ წარმოდგენას შეგვიქმნის ჯანდაცვისა და ნარკომანიის მკურნალობის ბარიერებსა და ხელშემწყობ ფაქტორებზე.
შედეგებს ხელშესახები გავლენა ექნება როგორც სისტემურ, ასევე ადგილობრივ დონეზე. მონაცემები შეიძლება გამოყენებულ იქნას მომსახურების მიმწოდებლებისა და მკვლევარების მიერ მტკიცებულებებზე დაფუძნებული ინტერვენციების შესამუშავებლად, რათა გაიზარდოს ამ პოპულაციისთვის მოვლაზე ხელმისაწვდომობა. მაგალითად, სამომავლო ინტერვენცია შეიძლება მიმართული იყოს ჯანდაცვასთან დაკავშირებული სტიგმის შემცირებისკენ, რომელსაც ნარკოტიკების მომხმარებელი ქალები განიცდიან. ჩვენ ასევე მოგაწვდით ნარკოტიკების მოხმარების ნიმუშების დეტალურ აღწერას, რაც ხელს შეუწყობს უფრო მიზანმიმართული და ეფექტური მკურნალობის პროგრამების შემუშავებას.
და ბოლოს, ეს პროექტი გააძლიერებს ადგილობრივ შესაძლებლობებს BAU-ს სტუდენტებისა და პერსონალისთვის ღირებული კვლევითი ტრენინგისა და ეთიკური ქცევის გამოცდილების მიწოდებით მაღალსტიგმატიზებულ პოპულაციასთან მუშაობისას. ჩვენ ვგეგმავთ BAU-ს სტუდენტების აქტიურად ჩართვას კვლევითი პროცესის ყველა ეტაპზე, რათა უზრუნველვყოთ, რომ ამ პროექტიდან მიღებული ცოდნა დაფინანსების პერიოდის შემდეგაც შენარჩუნდეს.
სერვისის მიმწოდებლები
მტკიცებულებებზე დაფუძნებული ინტერვენციების შემუშავება მოვლაზე ხელმისაწვდომობის გასაზრდელად.
განახლდება პროექტის განხორციელებისას და შეივსება მის დასრულებისას
(სტატიები, კონფერენციის ინფო და ა.შ.)
პროექტის კოდი
BAU PH 03-25
ხელმძღვანელი
პროფ. ემელი ჯეინ ანდერსონი
ბიუჯეტი
26,184 EUR
განხორციელების პერიოდი
2025 – 2026
პროექტის ტიპი
საუნივერსიტეტო
კლასიფიკაცია
პროექტის ხელმძღვანელი