ეპილეფსია ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ქრონიკული ნევროლოგიური დაავადებაა, რომელიც მსოფლიოში დაახლოებით 50 მილიონ ადამიანში გვხვდება (ჯანმო, 2023), საშუალოდ 0.5–1.0%-იანი გავრცელების პრევალენტობით ზოგად პოპულაციაში. მიუხედავად მისი მნიშვნელოვანი სამედიცინო, სოციალური და ეკონომიკური ტვირთისა, საქართველოს აჭარის რეგიონში არასდროს ჩატარებულა სისტემატური ეპიდემიოლოგიური კვლევები. ამის გამო, ჯანდაცვის ორგანოებს არ აქვთ წარმომადგენლობითი მონაცემები, რომლებიც აუცილებელია მტკიცებულებებზე დაფუძნებული დაგეგმვის, რესურსების განაწილებისა და ინტერვენციის დიზაინის შესაქმნელად.
ჩვენი კვლევის მიზანია აჭარაში ეპილეფსიის გავრცელების, შემთხვევების, სიკვდილიანობის და მკურნალობის ადეკვატურობის დადგენა პოპულაციაზე დაფუძნებული, პროტოკოლიზებული კვლევის გზით. ჩვენ ჩავატარებთ დაახლოებით 12,000 მოსახლის კარდაკარ სკრინინგს ჯანმო-ს ეპილეფსიის შესახებ საქართველოსთვის ადაპტირებული კითხვარის გამოყენებით, რასაც მოჰყვება მულტიდისციპლინური დიაგნოსტიკური დადასტურება (ნევროლოგია, ნეიროფსიქოლოგია, ელექტროენცეფალოგრამა, მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფია). სანდო სტატისტიკური მიდგომები გაითვალისწინებს კლასტერულ დიზაინს და პასუხის გარეშე შემთხვევებს (არასენზიტიურ).
მოსალოდნელი შედეგები მოიცავს:
• ეპილეფსიის გავრცელებისა და შემთხვევების საიმედო შეფასებას აჭარაში
• მკურნალობის ხარვეზების, არასწორი დიაგნოზებისა და ჯანდაცვის საჭიროებების შეუსაბამობის რაოდენობრივი განსაზღვრას
• მტკიცებულებებზე დაფუძნებული რეკომენდაციების გაცემას რეგიონული და საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ორგანოებისთვის.
ამ კრიტიკული ცოდნის დეფიციტის აღმოფხვრით, პროექტი პირდაპირ წვლილს შეიტანს ჯანდაცვის ეკონომიურად ეფექტური სტრატეგიების შემუშავებაში, ეპილეფსიასთან დაკავშირებული ინვალიდობის შემცირებასა და საქართველოს მონაცემების გლობალურ ეპიდემიოლოგიურ სტანდარტებთან შესაბამისობაში მოყვანაში.
ამავდროულად, ამ კვლევის უნიკალური მასშტაბი (12 000 მოაცხოვრებლის მოცვა) იშვიათ შესაძლებლობას იძლევა, გამოვიკვლიოთ  სხვა მნიშვნელოვანი, მაგრამ უგულებელყოფილი ჯანმრთელობის საკითხები აჭარის რეგიონში.  განხორციელდება ორი დამატებითი მოდული:
• ჩიყვი და ფარისებრი ჯირკვლის დაავადებები: აჭარა ისტორიულად საქართველოს ერთ-ერთ იოდდეფიციტურ და ჩიყვის ენდემურ რეგიონს წარმოადგენდა. მიუხედავად იმისა, რომ მარილის უნივერსალური იოდირება ეროვნულ დონეზე 2005 წელს იყო სავალდებულო, ბოლოდროინდელი კლინიკური მტკიცებულებები ახალგაზრდა პაციენტებში დიფუზური არატოქსიკური ჩიყვის ზრდაზე მიუთითებს. პროექტი შეაგროვებს ფარისებრი ჯირკვლის სპეციფიკურ კითხვარს და ლაბორატორიულ მონაცემებს (TSH, FT4), რათა უზრუნველყოს განახლებული ეპიდემიოლოგიური მონაცემები, შეაფასოს 2000–2005 წლებიდან მოყოლებული ტენდენციები და შეისწავლოს ეპილეფსიასთან თანმხლები დაავადებები.
• ბავშვის განვითარება და ციტომეგალოვირუსი (CMV): 5 წლამდე ასაკის ბავშვებში განვითარების შეფერხება აჭარაში კვლავ აქტუალურ პრობლემად რჩება, რომელიც ადრე იოდის დეფიციტს და ტყვიის ფართოდ გავრცელებას უკავშირდებოდა (UNICEF, 2018). თუმცა, საქართველოში არცერთ კვლევაში არ არის შესწავლილი CMV - მსოფლიოში ყველაზე გავრცელებული თანდაყოლილი ინფექცია - როგორც განვითარების დარღვევის რისკ-ფაქტორი. ეს პროექტი განახორციელებს დამადასტურებელ განვითარების სკრინინგს (ASQ-3, რომელიც უკვე თარგმნილი და ადაპტირებულია) CMV ტესტირებით (ანტი-სხეულების სეროლოგია), რათა შეიქმნას პირველი რეგიონული მონაცემები CMV-ის გავრცელებისა და მისი კავშირის შესახებ ბავშვის განვითარებასთან.
 

პროექტის მიზანი

ნევროლოგიური და საზოგადოებრივი ჯანდაცვის გაძლიერება აჭარაში ეპილეფსიის, ფარისებრი ჯირკვლის დარღვევების და მცირეწლოვან ბავშვებში განვითარების შეფერხების შესახებ საიმედო, მოსახლეობაზე დაფუძნებული ეპიდემიოლოგიური მტკიცებულებების მიწოდებით.

ამოცანები:

• ეპილეფსია (პირველადი):
o ≥12,000 მოსახლის სკრინინგი.
o გავრცელების, შემთხვევების, სიკვდილიანობის და მკურნალობის ხარვეზების შეფასება.
• ჩიყვი/ფარისებრი ჯირკვალი (მეორადი):
o დიფუზური და კვანძოვანი ჩიყვის გავრცელების შეფასება.
o ფარისებრი ჯირკვლის ჰორმონის დეფიციტის შეფასება სკრინინგისას გამოვლენილ რისკ პოპულაციაში (12000-დან) და ორსულ ქალებში (აჭარის ჯანდაცვის სამინისტორს სახელმწიფო პროგრამა).
• ბავშვის განვითარება/CMV (მეორადი):
o ≥1,0000 - 5 წლამდე ასაკის ბავშვების სკრინინგი ASQ-3-ით (12000 პოპულაციის სკრინინგის დროს) 
o CMV-ის გავრცელების და მისი განვითარების შედეგებთან კავშირის შეფასება (ანტისხეულებზე ტესტირების შესაბამისად).
 

ხელშესახები შედეგები
• ეპილეფსია: აჭარის პირველი ეპიდემიოლოგიური მონაცემთა ბაზა; 1–2 პუბლიკაცია.
• რეცენზირებული ეპიდემიოლოგიური ანგარიში (პირველად შემუშავდა აჭარაში)
• ღია წვდომის მონაცემთა ბაზა (დაიდენტიფიცირებული)
• ჯანდაცვის რეკომენდაციები აჭარის ჯანდაცვის სისტემისთვის
• აკადემიური პუბლიკაციები მაღალი გავლენის მქონე ჟურნალებში (მაგ., ეპილეფსია, კრუნჩხვები)
• ჩიყვი: ფარისებრი ჯირკვლის დარღვევების გავრცელების განახლებული მონაცემები, >15 წლის შემდეგ, ულტრასონოგრაფიის შემდეგ; პუბლიკაცია ენდოკრინოლოგიურ ჟურნალში.
• ციტომეგალოვირუსი: პირველი მონაცემები ციტომეგალოვირუსის და განვითარების შეფერხების შესახებ საქართველოში; პუბლიკაცია პედიატრიულ/ვირუსოლოგიურ ჟურნალში.
უფრო ფართო გავლენა
• უფრო ზუსტი დიაგნოზი და მკურნალობის დაგეგმვა;
• მტკიცებულებებზე დაფუძნებული ბიუჯეტის განაწილება AED-ებისა და სერვისებისთვის (საპენსიო ფონდების გამართული საქმიანობა);
• სოციალური სტიგმის შემცირება ცნობიერების ამაღლების კამპანიების მეშვეობით;
• ჯანდაცვის სისტემის შესაძლებლობების გაძლიერება;
• ეპილეფსიის მკურნალობა გაუმჯობესდა AED-ებისა და სერვისების მონაცემებზე დაფუძნებული განაწილების გზი;
• საზოგადოებრივი ჯანდაცვის იოდიზირებული მარილის გამპყენების ხელალახალი შეფასება აჭარისთვის სპეციფიკური ახალი მონაცემების გამოყენებით;
• ადრეული ბავშვობის პროგრამები ინფორმირებულია ციტომეგალოვირუსის და განვითარების რისკების შესახებ
 

ჯანდაცვის სისტემა
უფრო ზუსტი დიაგნოზი, მტკიცებულებებზე დაფუძნებული ბიუჯეტის განაწილება და სტიგმის შემცირება.